حقیقت بندگی

مقدمه

قبلا از هرچیز باید به این موضوع مهم که در ابتدای بحث آمده است وموضوع اصلی این نوشته می باشد توجه داشته باشیم که بندگی با زبان درتمام ادیان ومذاهب وفرق مختلف چیز عادی ومعمولی است واین هدف وانگیزه ما نیست ما به دنبال این مسئله هستیم که آیا من وشما به عنوان یکی از مخلوقات خداوند متعال برای چی آفریده شدیم ؟ هدف از خلقت انسانها چه بود ؟

آیه شریفه ای در قرآن آمده است که خداوند می فرماید : ما شما را نیافریدیم علی برای عبادت ؟

عبادت چی وچه کسی وچگونه؟ اینجاست که مسئله بندگی خدا معنا پیدا میکند وهدف از این نوشتها پی بردن این راه وروش است که امیدوارم با مساعدت دوستان ویاری از کلام وحی وقرآن واحادیث به قدر بضاعتم بتوانم خدمت اندکی را انجام دهم.

زندگی انسانی توأم با معنویت است و انسان وقتی از معنویت جدا شد هویت خود را گم کرد. لزوم توجه به معنویت در جهان امروز امری غیر قابل انکار است اما مقدار توجه به معنویت در مراتب مختلف زندگی مورد بحث است. انسان ذاتا گرایش به نامحدودیت ها در زندگی دارد. انسان وقتی برای خود هویتی جدای از عالم ماده (که خصوصیت ذاتی آن محدودیت است)، می یابد که به نامحدودها بپیوندد. یکی از راهکارهای اجرایی در پیوند با عالم معنا، عبادت و دعا ست.

امام خمینی (ره) سیاست را به معنای اجتماعی کردن، بندگی خدا در اوج صداقت، صراحت و عقلانیت مشروعیتی تازه بخشیدند.

اهداف تحقیق :

در این تحقیق سعی کرده ایم که با استفاده از مطالب موجود قرآن کریم و کتاب ها و سخنان علماء و بزرگان دین اسلام مفهوم واقعی بندگی خدا را تعریف نمایم و سپس راههای بندگی خداوند و همچنین راههای شناخت یک بنده خالص خداوند را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهیم . و در آخر خواستیم این هدف را دنبال کنیم آیا یک تا چه نیاز دارد تا بندگی خالصانه خداوند باشد .

سوالات تحقیق :

هدف کلی ما در این تحقیق رسیدن به پاسخ سوال های است که در زیر آمده است :

1. تعریف بنده چیست ؟
2. بندگی خداوند یعنی چه ؟
3. آداب و اصول بندگی خداوند چگونه است ؟
4. راههای بندگی خالصانه خداوند کدام ها هستند ؟

بندگی خدا

امام صادق (ع) می فرماید: حقیقت عبودیت و بندگی سه چیز است: اوّل این که بنده در آنچه خدا بر او منّت گذاشته و بخشیده است برای خود مالکیّت نبیند، بدان جهت که بندگان را ملکی نیست، مال را مال خدا می دانند، و آن را در جایی که خدا فرموده است قرار می دهند.. دوم: این که بندۀ خدا برای خودش مصلحت اندیشی و تدبیر نکند. سوم: این که تمام مشغولیاتش منحصر شود به آنچه که خداوند او را بدان امر نموده، یا از آن نهی فرموده است. بنابراین، اگر بندۀ خدا برای خودش ملکیتی را در آنچه که خدا به او سپرده است نبیند، انفاق نمودن بر او آسان می شود. و چون بندۀ خدا تدبیر امور خود را به مدبرش بسپارد، مصائب و مشکلات دنیا بر وی آسان می گردد. و زمانی که به آنچه خداوند به وی امر کرده و نهی نموده است اشتغال ورزد، دیگر فراغتی نمی یابد تا مجال و فرصت خودنمایی و فخر نمودن بر مردم پیدا نماید.

از این رو چون خداوند بندۀ خود را به این سه چیز گرامی بدارد، زندگی در دنیا و نحوۀ برخورد با ابلیس و خلایق بر وی سهل و آسان می گردد. به انگیزۀ زیاده اندوزی و فخر و مباهات با مردم به دنبال دنیا نمی رود و آنچه را که از جاه و جلال و منصب و مال در دست مردم می نگرد، آنها را برای عزت و علّو درجۀ خویشتن طلب نمی نماید و روزهای خود را به بطالت و بیهودگی نمی گذراند.[6]

عبادت و عبودیت، راه بندگی خدا. زندگی انسانی توأم با معنویت است و انسان وقتی از معنویت جدا شد هویت خود را گم کرد. لزوم توجه به معنویت در جهان امروز امری غیر ممکن نیست بلکه لازم وضروری هم هست

وانتظار زیباترین و کاملترین جلوه بندگی حق تعالی است به گونه ای که رسول خدا صلی الله علیه وآله می فرماید:أفضل اعمال امتی، انتظار الفرج من الله عزوجل (برترین ...

و رمضان المبارک, روزه, شهرالله, قرآن, ماه بندگی خدا, ماه مبارک رمضان, ماه میهمانی خدا, ماه نزول قرآن, وداع با ماه مبارک رمضان در این ماه ارتکاب به گناه کمتر ومراکز انتظامی نیز بر این موضوع مهر تائید گذاشته اند ، این میرساند که انسان اگر بخواهد می تواند بندگی خدا را آنطور که شایسته است بجا آورد اما متاسفانه بندگی شیطان را که درکمین انسانها نشسته است وآسانترین امکان را در حداقل زمان به افرد آماده وضعیف النفس تحویل موقت میدهد که بعد از رسیدن به هدف وافول شهوت وهرس وطمع متوجه اشتباه میشود که خیلی دیر است ؟

برای بندگی خداوند و بریدن از زشتیها باید سخت با نفس در افتاد ، علامه اقبال لاهوری می گوید :. نفس تو مثل شتر خودپرور است خود پرست و خود سوار و خودسر است ...

علی(ع) بندگی خدا را در آزادی انسان معنا میکند ... وی اضافه کرد: در نزد خدای علی (ع)انسان جایش را تنگ نمیکند نمیگوید چون خدا هست انسان نباید محسوب شود ...

وظیفة حقیقی انسان بندگی خدا و دوری از گناهان کبیره است .بندگی، مفتاح ولایت است[7] و نام بنده، بهترین اسم ها. از این رو پیامبر عظیم الشأن اسلام (ص)، "عبداللَّه" است در لیلة المعراج درخواست عبودیت نمود: "أضفنی إلیک بالعبودیة یا ربّ".

آداب و اصول بندگی خداوند چگونه است؟

از ارتباط شما با این مرکز خوشحالیم. امیدواریم بتوانیم همراه خوبی برای شما باشیم.

بنده بودن و بندگی کردن بزرگترین افتخار یک انسان در عالم است و هیچ چیز بالاتر از بنده خدا شدن وجود ندارد. در تشهد نماز پیامبر را اول بنده و سپس فرستاده خدا می خوانیم و این عظمت بندگی را میرساند. خلاصه کلام آن است که انسان به خدا چشم بگوید و مطیع محض شود تا بنده باشد و راهی جز این وجود ندارد. هر نوع سرکشی و منیت مخالف اصول بندگی است.

در تبیین راه و روش بندگی خدا به چند نکته و راهکار اشاره می کنیم:

مهمترین شرط مبارزه ی با نفس و قدم اول در راه بندگی، تفکر است. امام خمینی (رضوان الله تعالی علیه) می فرمایند : «بدان که اول شرط مجاهده ی با نفس و حرکت به جانب حق تعالی تفکراست ...تفکر، در این مقام عبارت است از آنکه، انسان لااقل در هر شب و روزی مقداری ولو کم هم باشد فکر کند در اینکه آیا مولای او که او را در این دنیا آورده و تمام اسباب آسایش و راحتی را از برای او فراهم کرده و بدن سالم .... به او عنایت کرده، این همه بسط بساط نعمت و رحمت کرده، از طرفی این همه انبیا فرستاده و کتاب ها نازل کرده و راهنمایی ها نموده و دعوت ها کرده، آیا وظیفه ی ما با این مولای مالک الملوک چیست ؟... با خود خطاب کند: ای نفس شقی که سال های دراز و در پی شهوات، عمر خود را صرف کردی و چیزی جز حسرت نصیبت نشد، خوب است قدری به حال خود رحم کنی، از مالک الملوک حیا کنی و قدری در راه مقصود اصلی قدم زنی که آن موجب حیات همیشگی و سعادت دائمی است و سعادت همیشگی را مفروش به شهوات چند روزه ی فانی نکنی. (چهل حدیث حضرت امام خمینی (رضوان الله تعالی )

امام رضا (علیه السلام) مى فرمایند: «اول عبادة الله معرفته؛ اولین مرتبه عبادت خدا، معرفت و شناخت خدا مى باشد.» بنابراین یک مسلمان اول باید در باره خدا، شناخت پیدا کند. در این باب اگر زمینه مطالعاتى شما کم است از کتاب هاى اعتقادى آقاى محسن قرائتى شروع کنید؛ ولى بعدا مسیر مطالعاتى شما در کتابهاى استاد مطهرى باشد.

دیگر از لوازم این راه، آشنایی با حلال و حرام الهی است. کسی که طالب رضایت محبوب است, می بایست بر اساس قوانینی که محبوب وضع می کند, زندگی کند. لذا لازم است که با احکام اخلاقی و عملی دین از طریق مطالعه و تحصیل کتب اخلاقی و رساله های عملیه آشنا باشید و راه عملی اطاعت خدای متعال را بدانید و از بایدها و نبایدهای این مسیر اطلاع کافی داشته باشید. به خصوص شناختن گناهان و پی آمدهای سوء دنیوی و اخروی آن، نقش و تأثیر بسیار سازنده ای در حصول تقوی و تحکیم آن در انسان مؤمن دارد.

پس یکی از مهم ترین امور در این راه , عمل دستورات فقهی, یعنی رساله ی مرجع تقلید است. با رجوع به رساله مى توان واجب و حرام الهى را شناخت.

بسیاری از افراد ممکن است با دستورات الهی کاملا آشنا بوده و از حرام و حلال الهی مطلع باشند ولی به هنگام بروز خواهش های نفسانی و وسوسه های شیطان از فرامین الهی سرپیچی نمایند. اما افراد خدا محور دستورات خدا را بر دستورات نفس و شیطان، در عمل ترجیح می دهند . امام سجاد (علیه السلام) مى فرمایند:« من عمل بما افترض الله علیه فهو من اعبد الناس؛ هر کس به آنچه خدا بر او واجب کرده عمل کند از عابدترین مردم مى باشد.» بنابراین انجام واجبات و ترک محرمات بر هر چیزى ترجیح دارد و از ویژگی های برجسته یک مسلمان حقیقی می باشد .

دوست عزیز؛ به طور قطع و یقین هیچ چیز به اندازه ی انجام واجبات و ترک محرمات انسان را به خدا نزدیک نمی کند.

در مسیر عبودیت، استقامت نقش کلیدی دارد. چه بسا ابتدای راه، شیطان و لشکریانش بسیج شوند تا انسان را از بندگی حق تعالی باز دارند اما وقتی استقامت بنده را ببینند شکست خورده و مغلوب می گردند. حصول هر مهارتی نیاز به تمرین، ممارست، مداومت و ایستادگی دارد. برای طالب تقوی نیز لازم است که در این مسیر از هر طریقی که ممکن است به تدریج عادت های بد خود را ترک و آنها را تبدیل به عادت های مثبت نماید. تمرین عملی و عادت نمودن به ترک گناهان و انجام واجبات الهی به تدریج زمینه جلب رضای الهی را در نفس آدمی فراهم خواهد آورد. خداوند تبارک و تعالى به پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) در قرآن چنین خطاب مى کند: «فاعبده واصطبر لعبادته؛ او را عبادت کن و در راه پرستش او شکیبا باش»،( مریم، آیه 65). حضرت على (علیه السلام) مى فرمایند: «دوام العباده برهان الظفر بالسعاده؛ عبادت دوام دار و همیشگى، دلیل قاطع ظفر و دستیابى به سعادت و خوشبختى است. » (الغرر والدرر، باب العباده، ص 24 و 318)؛

همراهی مؤمنان، همنشینی با عالمان ربانی، مطالعه سیره عملی رهبران معصوم)علیهم السلام) امامان هدایت و اسوه های تقوا و همچنین مطالعه زندگی و سیره عملی عالمان وارسته، اهل تقوی و سلوک، همچنین سرگذشت گناهکاران و سرانجام منحرفان از راه خدا و تقوی همگی راه هایی هستند که به تقویت بعد معنوی انسان خواهد انجامید.

معنای عبادت و بندگی خدا و اثرات آن در زندگی

برای پی بردن به تأثیر عبادت و نیایش در تهذیب نفوس و پرورش فضائل اخلاقی، قبل از هر چیز باید با مفهوم و حقیقت عبادت آشنا شد.

گرچه بحث درباره حقیقت عبادت سخنی مبسوط و گسترده را می طلبد و بزرگان در تفسیر و اخلاق و فقه و حدیث درباره آن سخن بسیار گفته اند، اما در یک اشاره کوتاه چنین می توان گفت : برای یافتن حقیقت عبادت باید به واژه «عبد» و مفهوم آن که ریشه اصلی عبادت است توجه نمود.

«عبد» از نظر لغت به انسانی گفته می شود که سرتاپا تعلق به مولا و صاحب خود دارد؛ اراده اش تابع اراده او، و خواستش تابع خواست اوست؛ در برابر او خود را مالک چیزی نمی داند و در اطاعت او سستی بخود راه نمی دهد.

بنابراین، عبودیت اظهار آخرین درجه خضوع در برابر کسی است که همه چیز از ناحیه اوست، و بخوبی می توان نتیجه گرفت که تنها کسی می تواند «معبود» باشد که نهایت انعام و اکرام را کرده است و او کسی جز خدا نیست!

در حدیثی از امام صادق علیه السلام می خوانیم: «العبودیة جوهرة کنهها الربوبیة؛ عبودیت گوهری است که ربوبیت در درون آن نهفته شده است. (1) اشاره به این که عبد تلاش و کوشش می کند که خود را در صفات شبیه معبود سازد و پرتوی از صفات جلال و جمال او را در خود منعکس کند، و نیز انسان در سایه عبودیت به جای می رسد که به اذن پروردگار می تواند در جهان تکوین، تدبیر و تصرف کند، و صاحب ولایت تکوینیه شود، همان گونه که آهن سرد و سیاه بر اثر مجاورت با آتش، گرم و سرخ و فروزان می شود؛ این حرارت و نورانیت از درون ذات او نیست بلکه پرتو ناچیزی از آتش به او افتاده و به این رنگ در آمده است.

نتیجه گیری :

از آنچه در بالا آمد بخوبی می توان نتیجه گرفت که عبادات اثر بسیار عمیقی از جهات مختلف در تهذیب اخلاق دارند؛ این تأثیر را می توان در چند جهت خلاصه کرد:

1 توجه به مبدأ آفرینش و حضور پروردگار در تمام زندگی انسانها سبب می شود که انسان مراقب اعمال و رفتار خویش باشد، و هوای نفس را تا آنجا که می تواند کنترل کند، چرا که عالم محضر خداست، و در محضر خداوند کریم، گناه کردن و راه خلاف پیمودن عین ناسپاسی است .

2 توجه به صفات جلال و جمال او که در عبادات و مخصوصا دعاها آمده است، نیایش کننده را دعوت می کند که پرتوی از آن اوصاف کریمه را در درون روح و جان خود منعکس کند و در مسیر تکامل اخلاقی قرار گیرد.

3 توجه به معاد، همان دادگاه بزرگی که همه چیز در آنجا حسابرسی می شود، نیز اثر باز دارنده قوی و نیرومندی برای پاکسازی روح و جسم انسان دارد.

4 عبادت و نیایش اگر با حضور قلب و آداب آن باشد، صفا و نورانیت غیر قابل توصیفی می آورد که در برابر آن ظلمات اخلاق رذیله تاب مقاومت ندارد؛ به همین دلیل، انسان پس از یک عبادت آمیخته با حضور قلب، خود را به نیکیها نزدیکتر می بیند.

5 محتوای عبادات و دعاها مملو است از آموزشهای اخلاقی و بیان راه و رسم سیر و سلوک الی الله، که دقت در آنها نیز درسهای بزرگی به انسان در این زمینه می دهد. عاشقان خود سازی و سالکان الی الله از طریق عبادت می توانند به هدف والای خود برسند و بدون عبادت و نیایش و مناجات و راز و نیاز با پروردگار مخصوصا در خلوت و بویژه در سحرگاهان راه به جایی نمی برند.

موضوعات مرتبط: حقیقت بندگی یا صاحب الزمان...